สถิติและอุบัติการณ์การเกิดโรค

สถิติที่สำคัญ 

การติดเชื้อพยาธิใบในตับ (OpisthorchisViverrini) เป็นปัญหาสารธารณสุขที่สำคัญในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย การติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับมีความสัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี  สำหรับประเทศไทย พบว่ามีอัตราของการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีสูงในผู้ป่วยที่อาศัยอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความชุกของการติดพยาธิใบไม้ในตับสูงกว่าพื้นที่อื่นของประเทศ

การศึกษาด้านความสัมพันธ์หลายๆการศึกษาพบว่า อุบัติการณ์ของโรคมะเร็งท่อน้ำดีมีความสัมพันธ์กับความชุกของการติดพยาธิใบไมในตับ ซึ่งศึกษาโดยการระดับแอนติบอดี้ต่อพยาธิใบไม้ในตับในประชากรและการนับไข่พยาธิในอุจาระ

มะเร็งท่อน้ำดีเป็นมะเร็งที่พบไม่มากมักในโลก แต่มีความชุกของการเกิดโรคสูงในประเทศไทยซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีอุบัติการณ์การเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีสูงที่สุดในโลก การติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับจะเหนี่ยวนำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังซึ่งจะนำไปสู่การเกิดความเสียหายแก่ดีเอ็นเอของเนื้อเยื่อมะเร็งท่อน้ำดีที่ติดเชื้อ แล้วจากนั้นจึงกลายเป็นมะเร็ง ดังนั้นการกำจัดพยาธิและการตรวจกรองประชากรกลุ่มเสี่ยงจึงเป็นเรื่องที่สำคัญมาก 

 

Khon kaen OV-CCA 100x667


ประเทศไทยมีความผันแปรของการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีแตกต่างกันตามสภาพภูมิประเทศ พื้นที่ที่มีการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีสูงสุดคือภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  โดยเฉพาะจังหวัดขอนแก่นซึ่งมีรายงานอุบัติการณ์ของโรคมะเร็งท่อน้ำดีสูงที่สุดในโลก อัตราการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งท่อน้ำดี สูงสุดพบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีประมาณ 70% ของมะเร็งที่เกิดขึ้นที่ตับและเป็นพื้นที่ที่มีการระบาดของพยาธิใบไม้ในตับสูง  และประชากรในพื้นที่นี้ส่วนใหญ่มีฐานะยากจน

cca mortality rate TL  

มะเร็งท่อน้ำดีเป็นโรคมะเร็งที่มีการดำเนินโรคไม่ดีและทำให้เกิดการเสียชีวิตในผู้ป่วยสูงมาก มะเร็งตับและมะเร็งท่อน้ำดีถูกจัดอยู่ในอันดับที่ของโรคที่ทำให้เกิดการเสียชีวิตมากที่สุดในประเทศไทย จำนวนที่เสียชีวิตจากมะเร็งท่อน้ำดีทั้งเพศชายและเพศหญิงโดยประมาณอยู่ที่ 14,000 ต่อปี (ข้อมูลในปี 2555) โรคมะเร็งท่อน้ำดียังทำให้เกิดภาวะทุพลภาพและความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวันลดลงอย่างมาก ภาวะทุพลภาพอันเกิดเนื่องจากโรคมะเร็งเรียกว่า disability adjusted life year (DALYs) โรคมะเร็งท่อน้ำดีทำให้เกิด DALYs สูงที่สุดในบรรดามะเร็งชนิดอื่น และมีการรายงานในปี 2547 ว่า มี DALYs ในเพศชาย 280,000 และ 124,000 ในเพศหญิง

cca graph

 

โดยสรุปแล้ว โรคมะเร็งท่อน้ำดีถือเป็นโรคที่ก่อให้เกิดความเสียหายเป็นอย่างมาก ซึ่งถือเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของประเทศไทย เนื่องจากมีอุบัติการณ์ของโรคมะเร็งท่อน้ำดีสูงสุดในโลก โรคมะเร็งท่อน้ำดีเป็นโรคที่วินิจฉัยยาก เนื่องจากอาการเริ่มแรกจะมีอาการคล้ายกับโรคอื่น ซึ่งอาจทำให้วินิจฉัยผิดพลาดได้ จะทราบได้ก็ต่อเมื่อโรคได้ดำเนินมาถึงระยะท้ายๆแล้ว ปัจจัยนี้จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้มีอัตราการเสียชีวิตสูง จากข้อมูลทางสถิติแสดงให้เห็นว่าอุบัติการณ์ของโรคนี้พบได้สูงในเขตภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย และพบในเพศชายมากกว่าเพศหญิง แต่โรคนี้ก็มีผลกระทบต่อทั้งประเทศ  สถิตินี้เป็นข้อมูลได้มาจากประชากรจริงที่ได้รับผลกระทบจากโรคนี้ ซึ่งมีความต้องการความช่วยเหลือจากทั้งภายในประเทศไทยและจากทั่วโลก ดังนั้น มูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดีจึงได้จัดตั้งขึ้นเพื่อลดสถิติดังกล่าวนี้  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการกำจัดพยาธิ  ลดอัตราการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดี รวมทั้งลดการสูญเสียชีวิตของประชากรจากโรคนี้ 

 

 

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

http://www.ihpp.thaigov.net/bod/index.html
1. International Health Policy Program, Ministry of Public Health. Burden of Diseases and Injuries in Thailand. [Accessed 3 November 2007];Medium-term Report. 2007.
2. Khuhaprema T, Srivatanakul P, Sriplung H, et al. Cancer in Thailand. Volume IV 1998–2000.

http://www.cdc.gov/dpdx/opisthorchiasis/

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2683991/
6. Wykoff DE, Harinasuta C, Juttijudata P, Winn MM. Opisthorchis viverrini in Thailand-the life cycle and comparison with O. felineus. J Parasitol. 1965;51:207–214. 
13. Upatham ES, Viyanant V, Kurathong S, Rojborwonwitaya J, Brockelman WY, Ardsungnoen S, Lee P, Vajrasthira S. Relationship between prevalence and intensity of Opisthorchis viverrini infection, and clinical symptoms and signs in a rural community in north-east Thailand. Bull World Health Organ. 1984;62:451–461
18. Sriamporn S, Pisani P, Pipitgool V, Suwanrungruang K, Kamsa-ard S, Parkin DM. Prevalence ofOpisthorchis viverrini infection and incidence of cholangiocarcinoma in Khon Kaen, Northeast Thailand.Trop Med Int Health. 2004;9:588–594.
26. Viranuvatti V, Stitnimankarn T. Liver fluke infection and infestation in Southeast Asia. In: Popper H, Schaffner F, editors. Progress in Liver Disease. New York: Grune and Stration; 1972. p. 537–547
35. Kim YI. Liver carcinoma and liver fluke infection. Arzneimittelforschung. 1984;34:1121–1126.

Khuntikeo et al. BMC Cancer (2015) 15:459 DOI 10.1186/s12885-015-1475-7: Cohort profile: cholangiocarcinoma screening and care program (CASCAP) Narong Khuntikeo1,2*, Nittaya Chamadol1,3, Puangrat Yongvanit1,4, Watcharin Loilome1,4, Nisana Namwat1,4, Paiboon Sithithaworn1,5, Ross H. Andrews1,6, Trevor N. Petney1,7, Supannee Promthet1,8, Kavin Thinkhamrop1,9, Chaiwat Tawarungruang1,9, Bandit Thinkhamrop1,9* and on behalf of the CASCAP investigators

Advances in the Diagnosis of Human Opisthorchiasis: Development of Opisthorchis viverrini Antigen Detection in Urine Chanika Worasith1,2, Christine Kamamia3, Anna Yakovleva3, Kunyarat Duenngai4 , Chompunoot Wangboon2,5, Jiraporn Sithithaworn6 , Nattaya Watwiengkam7 , Nisana Namwat2,8, Anchalee Techasen2,6, Watcharin Loilome2,8, Puangrat Yongvanit2,8, Alex Loukas9 , Paiboon Sithithaworn1,2‡ *, Jeffrey M. Bethony3‡

 

 Print