ระยะการเกิด Perihilar Extrahepatic Cholangiocarcinoma

 

ระยะของโรคมะเร็งท่อน้ำดีส่วนที่ออกจากตับ (PerihilarExtrahepatic Cholangiocarcinoma)

มะเร็งท่อน้ำดีนิดนี้เกิดที่บริเวณท่อน้ำดีที่ส่วนออกจากตับหรือที่เรียกว่าส่วน hilum โดยมะเร็งท่อน้ำดีชนิดนี้เป็นชนิดที่พบมากที่สุด และบางครั้งก็ถูกจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกันกับมะเร็งท่อน้ำดีส่วนปลาย โดยเรียกว่า มะเร็งท่อน้ำดีภายนอกตับ (extrahepaticcholangiocarcinoma)

การแบ่งระยะของโรคมะเร็งท่อน้ำดีที่ออกจากตับในระบบ  T:

TX

ไม่สามารถบอกว่าเป็นมะเร็งได้  เนื่องจากการเกิดยังไม่สมบูรณ์

T0

ยังไม่พบร่องรอยของการเกิดมะเร็ง

Tis

เซลล์มะเร็งยังอยู่ในชั้นเยื่อเมือกของท่อน้ำดี และยังไม่มีการเจริญลงไปในชั้นที่ลึกกว่าของท่อน้ำดี ระยะนี้เรียกว่า intramucosal carcinoma

T1

มะเร็งเจริญเข้าไปยังชั้นลึกของผนังท่อน้ำดี เช่น ชั้นกล้ามเนื้อ หรือ ชั้นเนื้อเยื่อเส้นใย

T2

มะเร็งมีการเจริญผ่านผนังท่อน้ำดีและแพร่กระจายไปยังเนื้อเยื่อข้างเคียง

ระยะ T2 สามารถแบ่งย่อยแกเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้:

    • T2a: มะเร็งมีการเจริญผ่านผนังท่อน้ำดีและแพร่กระจายไปยังชั้นไขมันรอบข้าง

    • T2b: มะเร็งมีการเจริญผ่านผนังท่อน้ำดีไปยังเนื้อเยื่อตับโดยรอบ

T3

มะเร็งเจริญและแพร่กระจายไปยังหลอดเลือดใหญ่ของตับ  (portal vein หรือ hepatic artery) ที่ด้านใดด้านหนึ่งของตับ ( ซ้ายหรือขวา) 

T4

มะเร็งมีการเจริญและลุกลามเข้าไปยังหลอดเลือดใหญ่ของตับหรือหลอดเลือดแขนงของตับทั้งสองด้าน หรือมะเร็งมีการเจริญแพร่กระจายไปที่ท่อน้ำดีท่ออื่นด้วยและมีบางส่วนของมะเร็งเจริญไปยังหลอดเลือดใหญ่ 

 
การแบ่งระยะของโรคมะเร็งท่อน้ำดีที่ออกจากตับในระบบ  N:

NX

ไม่พบต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียง

N0

มะเร็งยังไม่ลุกลามไปสู่ต่อมน้ำเหลืองข้างเคียง

N1

มะเร็งมีการกระจายสู่ต่อมน้ำเหลืองข้างเคียง เช่น ต่อมน้ำเหลืองที่อยู่บริเวณ cystic duct, ท่อน้ำดีรวม, หลอดเลือดแดงหรือหลอดเลือดดำที่ตับ

N2

มะเร็งมีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ไกลจาก้อนมะเร็ง เช่น ต่อมน้ำเหลืองบริเวณหลอดเลือดใหญ่ที่ช่องท้อง

การแบ่งระยะของโรคมะเร็งท่อน้ำดีที่ออกจากตับในระบบ  M:

M0

มะเร็งไม่มีการแพร่กระจายไปที่เนื้อเยื่อหรืออวัยวะอื่น

M1

มะเร็งมีการแพร่กระจายสู่เนื้อเยื่อและอวัยวะอื่น


การรวมกลุ่มระยะของโรค Stage Grouping:
เมื่อผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยแบ่งระยะของโรคตามประเภท T, N และ M แล้ว ข้อมูลดังกล่าวนี้จะถูกนำมารวมกลุ่มเข้าด้วยกัน เรียกว่า stage grouping ซึ่งจะแบ่งระยะของโรคตั้งแต่ 0 ถึง IV 

Stage 0

(Tis, N0, M0): มะเร็งมีการเจริญเฉพาะบริเวณเนื้อเยื่อชั้นในของท่อน้ำดี (Tis) และไม่มีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง (N0) และบริเวณอื่นๆ (M0)

Stage I

(T1, N0, M0): มีมะเร็งก้อนเดี่ยวเกิดขึ้นที่ชั้นลึกของผนังท่อน้ำดี (T1) แต่ไม่การเจริญไปที่หลอดเลือด  ไม่มีการแพร่กระจายไปที่ต่อมน้ำเหลือง (N0) หรือบริเวณอื่นๆ (M0)

 Stage II

มะเร็งมีการเจริญไปยังอวัยวะใกล้เคียง เช่น ลำไส้เล็กตอนต้น, ลำไส้ใหญ่ , กระเพาะอาหาร, ผนังช่องท้อง,กระบังลม หรือต่อมน้ำเหลืองที่อยู่รอบหลอดเลือดดำในตับ (T3) แต่ไม่มีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลือง (N0) หรือบริเวณอื่นๆ (M0)

 Stage III

สามารถแบ่งย่อยได้อีก 2 กลุ่ม ดังนี้::

  • Stage IIIA (T3, N0, M0): มะเร็งมีการเจริญลุกลามไปยังหลอดเลือดแขนงของหลอดเลือดใหญ่ในตับ ๖ทั้งหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดง) ด้านใดด้านหนึ่งของตับ (T3) แต่ยังไม่มีการแพร่กระจายสู่ต่อมน้ำเหลืองข้างเคียง (N0) หรืออวัยวะอื่นๆ (M0) 
  • Stage IIIB (T1 to T3, N1, M0): มะเร็งเจริญเข้าไปที่ผนังชั้นลึกมากขึ้นของผนังท่อน้ำดี (T1) และเจริญผ่านผนังท่อน้ำดีไปยังแขเนื้อเยื่อไขมันที่ตับบริเวณใกล้เคียง (T2) มะเร็งอาจจะเจริญไปยังหลอดเลือดแขนงของหลอดเลือดใหญ่ในตับด้านใดด้านหนึ่ง (T3)  มะเร็งแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองใกล้เคียง (N1) แต่ยังแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น (M0)

 

Stage IV

สามารถแบ่งย่อยได้อีก 2 กลุ่ม:

  • Stage IVA (T4, N0-1, M0): มะเร็งเจริญแพร่ไปยังหลอดเลือดใหญ่ของตับ (หลอดเลือดดำหรือหลอดเลือดแดง) หรือมีการเจริญไปยังแขนงของหลอดเลือดใหญ่ทั้งสองด้านของตับ หรือ บางส่วนของมะเร็งเจริญโดยตรงไปยังท่อน้ำดีอื่นๆ ในขณะที่ส่วนอื่นของมะเร็งเจริญไปยังหลอดเลือดใหญ่เส้นเดียว (T4)  มะเร็งอาจจะแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองข้างเคียง (N0 หรือ N1) แต่ไม่แพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น (M0) 
  • Stage IVB (Any T, N2, M0) or (Any T, any N, M1): มะเร็งมีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองที่อยู่ห่างจากก้อนมะเร็ง (N2) หรือแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่น (เนื้อเยื่อหรืออวัยวะที่อยู่ไกลจากตำแหน่งที่เป็นมะเร็ง) เช่น ปอด หรือ กระดูก (M1




แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

http://www.cancer.org/acs/groups/cid/documents/webcontent/003084-pdf.pdf
 - American Joint Committee on Cancer. AJCC Cancer Staging Manual. 7th ed. New York, NY: Springer; 2010: 201-205; 219-230

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3331791/
 84. Nagino M. Perihilar cholangiocarcinoma: a much needed but imperfect new staging system. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2010;8:252–253.
 87. 84. Blechacz BR, Sanchez W, Gores GJ. A conceptual proposal for staging ductal cholangiocarcinoma. Curr Opin Gastroenterol. 2009;25:238–239.

http://ammf.org.uk/staging-intrahepatic-cholangiocarcinoma/
http://cholangiocarcinoma.org/the-disease/staging/
http://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/type/bile-duct-cancer/bile-duct-cancer-treatment/bile-duct-cancer-stages/staging-bile-duct-cancer

 

 Print